“Dünya sürdürülmesi olanaksız bir finansal balon sarmalı içinde”

Finansal piyasalar için ‘balon’ uyarısı her dönem gündeme gelir. Bazen bu uyarılar çok  kritik noktalara işaret eder, bazen de tabiri caizse yalancı çobanın yeni bir yalanı kadar etki yaratır.

Bu konuda birçok çalışması bulunan South Center Başekonomisti Yılmaz Akyüz’e içinde bulunduğumuz dönemdeki balon riskini sordum.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı eski direktörü ve başekonomisti olan Akyüz, Oxford University Press yayınları arasında yayınlanan “Playing with Fire” (Ateşle Oynamak) kitabında dünyanın acıyla deneyimlediği son finansal krizin koşullarını analiz ederken, bu finansal krize verilen politika yanıtının olası sorunlarına da dikkat çekiyor.

Akyüz, bu analizleri çerçevesinde “Önümüzdeki altı ayda, bir yılda büyüme ne olursa olsun dünya ekonomisi sürdürülmesi olanaksız bir finansal balon ve borç sarmalı içinde. Bunun nasıl, ne zaman patlayacağı kolaylıkla kestirilemez.” uyarısında bulunuyor.

Akyüz’ün sorularıma verdiği en dikkat çekici yanıtlardan biri bence şuydu:

“2008 krizi öncesinde IMF, dördüncü madde konsültasyon raporlarında ABD’nin banka sisteminin ne kadar sağlam olduğu üzerine methiyeler düzüyordu. Hatta krizin başlamasından bir ay kadar önce, ABD ekonomisinin yumuşak geçiş yapacağını yazıyordu. O zamanlar bu raporların yayınlanmasına onaylayan IMF baş iktisatçıları, kurumdan ayrıldıktan sonra “biz bu krizi önceden gördük” diye kitap yazmaya başladılar.

Yine geçen hafta IMF’nin yıllık toplantısında ve Jacques Polak konferansında (2 Kasım 2017), gelişmekte olan ekonomilerin dış finansal şoklara karşı ne kadar dirençli hale geldikleri üzerine bir sürü ahkam kesildi. Ancak şuna eminim ki, eğer ABD faizleri hızla artırır ve/veya uluslarası yatırımcılar risk alma iştahlarını kaybeder, sermaye hareketleri tersine döner ve bu ülkeler ciddi krizlerle karşılaşırlarsa, IMF ben bunların olabileceğini söylemiştim diyecektir.

South Centre, UNCTAD gibi kuruluşların önemli bir işlevi kırılganlıkları saptamak, yapılan yanlışları tartışmak ve gelişmekte olan ülkeleri uyarmak, yoksa onları pohpohlamak değil. Kitap da bunu yapmaya çalışıyor. Önümüzdeki altı ayda, bir yılda büyüme ne olursa olsun dünya ekonomisi sürdürülmesi olanaksız bir finansal balon ve borç sarmalı içinde. Bunun nasıl, ne zaman patlayacağı kolaylıkla kestirilemez. Ama “inşallah olmaz” diye niyet tutmak yerine buna göre tedbir almakta yarar var.”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s